मान्सूनच्या परतीचा प्रवास सुरू; पश्चिम राजस्थानातून माघार!

नवी दिल्ली : यंदाच्या नैर्ऋत्य मान्सूनच्या परतीच्या प्रवासाला अखेर सुरुवात झाली आहे. भारतीय हवामान विभागाने शनिवारी पश्चिम राजस्थानच्या काही भागांतून मान्सूनने माघार घेतल्याची घोषणा केली. यंदा मान्सूनची माघार नेहमीच्या १७ सप्टेंबरऐवजी १९ सप्टेंबरपासून सुरू झाली आहे. हवामान विभागाच्या माहितीनुसार, पुढील तीन ते चार दिवसांत राजस्थानच्या आणखी काही भागांसह पंजाब, सौराष्ट्र आणि कच्छच्या काही भागांतून मान्सून माघारी फिरण्यासाठी पोषक परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता आहे. दरम्यान, यंदाच्या मान्सून हंगामात देशभरातील पावसाची स्थिती काहीशी असमान राहिली आहे. ४ जून रोजी केरळमध्ये दाखल झालेला मान्सून ९ जुलैपर्यंत संपूर्ण देशात पोहोचला. मात्र, ४ जून ते १९ सप्टेंबर या कालावधीत देशभरात सरासरीच्या तुलनेत १५ टक्के पावसाची तूट नोंदवण्यात आली. विशेषतः दक्षिण द्वीपकल्पीय भागात पावसाची कमतरता अधिक असून, या भागात २९ टक्के तूट नोंदली गेली आहे. जूनमध्येही देशात सरासरीपेक्षा ३५ टक्के कमी पाऊस झाला. मात्र, जुलै महिन्यात परिस्थितीत काहीशी सुधारणा झाली आणि सरासरीपेक्षा किंचित अधिक पावसाची नोंद झाली. ऑगस्ट महिन्यातही पावसाचे प्रमाण तुलनेने कमी राहिले. हवामान विभागाच्या माहितीनुसार, ऑगस्टमध्ये देशात २१३.३ मिमी पाऊस झाला. २००१ नंतरच्या ऑगस्ट महिन्यांतील हा सातवा सर्वात कमी पाऊस असल्याचे विभागाने नमूद केले आहे. हवामानातील एल निनो परिस्थितीचाही यंदाच्या मान्सूनवर परिणाम झाल्याचे हवामान विभागाच्या विश्लेषणातून समोर आले आहे. एल निनोमुळे जागतिक तापमानावर परिणाम होण्याबरोबरच भारतातील मान्सूनच्या पर्जन्यमानावरही परिणाम होऊ शकतो. आता मान्सूनचा परतीचा प्रवास सुरू झाल्याने आगामी काळात देशातील विविध भागांतील पावसाचे चित्र कसे राहते, याकडे शेतकरी आणि हवामान अभ्यासकांचे लक्ष लागले आहे.